Thuế gián thu là gì? 4 loại thuế gián thu

Thuế gián thu – người bạn đồng hành bất đắc dĩ trong mỗi giao dịch mua bán. Bạn có bao giờ thắc mắc tại sao giá cả hàng hóa lại luôn có sự thay đổi? Một phần câu trả lời nằm ở thuế gián thu. Hãy cùng SAVITAX tìm hiểu sâu hơn về loại thuế này và vai trò của nó trong cuộc sống hàng ngày nhé!

1. Thuế gián thu là gì?

Thuế gián thu là loại thuế mà người mua hàng hóa, dịch vụ (người chịu thuế) mới là người trực tiếp gánh chịu, trong khi người bán (người nộp thuế) chỉ đóng vai trò trung gian thu hộ nhà nước. Số tiền thuế được cộng vào giá bán sản phẩm, dịch vụ.

Mặc dù được sử dụng rộng rãi, đặc biệt trong nghiên cứu và giảng dạy, thuế gián thu vẫn tồn tại một số hạn chế. Loại thuế này ít khi gây ra phản ứng từ người nộp thuế nhưng lại không đảm bảo sự công bằng trong việc điều chỉnh thu nhập giữa các nhóm người có mức thu nhập khác nhau. Điều này trái ngược với các loại thuế trực thu như thuế thu nhập cá nhân hay doanh nghiệp.

2. Đặc điểm của thuế gián thu

Thuế gián thu là loại thuế được cộng vào giá bán của hàng hóa, dịch vụ. Khi người tiêu dùng mua hàng, họ đã gián tiếp đóng thuế cho nhà nước thông qua người bán. Người bán ở đây đóng vai trò là người thu hộ thuế.Đặc điểm nổi bật của thuế gián thu:

• Phân biệt rõ ràng chủ thể người nộp thuế (người bán) và người chịu thuế (người mua) là hai đối tượng khác nhau.
• Thuế gián thu là một phần không thể thiếu trong giá cả hàng hóa, dịch vụ.
• Ảnh hưởng đến thị trường: Thuế gián thu có thể tác động đến quyết định mua hàng của người tiêu dùng.
• Tính dịch chuyển, trong một số trường hợp, gánh nặng thuế có thể chuyển từ người này sang người khác.
• Tính lũy thoái, thuế gián thu thường tác động nặng nề hơn đến những người có thu nhập thấp.
• Cơ sở đánh thuế: Thuế gián thu được tính dựa trên lượng hàng hóa, dịch vụ tiêu dùng.

>> Xem thêm: Thuế môn bài là gì? Thời hạn và mức nộp thuế môn bài năm 2024

3. Ưu điểm và nhược điểm của thuế gián thu

Thuế gián thu, dù mang lại nhiều lợi ích cho ngân sách nhà nước, vẫn tồn tại những hạn chế nhất định.

Ưu điểm:

• Nguồn thu ổn định: Thuế gián thu là một nguồn thu nhập ổn định và đáng tin cậy cho ngân sách nhà nước, giúp đảm bảo nguồn tài chính cho các hoạt động chi tiêu công.
• Dễ quản lý: Việc tính toán và thu thuế gián thu thường đơn giản hơn so với các loại thuế khác, giúp cơ quan thuế dễ dàng quản lý và kiểm soát.
• Điều tiết tiêu dùng: Nhà nước có thể sử dụng thuế gián thu để điều tiết tiêu dùng, khuyến khích tiêu dùng các mặt hàng thiết yếu và hạn chế tiêu dùng các mặt hàng xa xỉ, gây hại.

Nhược điểm:

• Thiếu tính công bằng: Thuế gián thu thường được tính theo tỷ lệ cố định trên giá trị hàng hóa, dịch vụ, bất kể mức thu nhập của người tiêu dùng. Điều này dẫn đến người có thu nhập thấp phải gánh chịu tỷ lệ thuế cao hơn so với người có thu nhập cao, gây mất cân bằng xã hội.
• Ảnh hưởng đến người tiêu dùng: Sự tăng thuế gián thu có thể làm tăng giá cả hàng hóa, dịch vụ, gây khó khăn cho người tiêu dùng, đặc biệt là những người có thu nhập thấp.
• Khó đánh giá chính xác gánh nặng thuế: Việc xác định chính xác ai là người thực sự chịu gánh nặng thuế gián thu là rất khó, bởi vì thuế đã được “ẩn” trong giá cả sản phẩm.

4. Các loại thuế gián thu

4.1 Thuế xuất nhập khẩu

Thuế xuất nhập khẩu, hay còn gọi là thuế quan, là khoản tiền mà nhà nước thu của các hàng hóa khi chúng đi qua biên giới quốc gia. Loại thuế này được quy định chi tiết trong Luật Thuế xuất khẩu, nhập khẩu 2016.

• Thuế xuất khẩu: Là loại thuế đánh vào hàng hóa khi xuất khẩu khỏi nước. Nhà nước thường áp dụng thuế xuất khẩu để hạn chế việc xuất khẩu một số mặt hàng nhất định, nhằm bảo đảm nguồn cung trong nước hoặc hỗ trợ các ngành sản xuất trong nước.
• Thuế nhập khẩu: Là loại thuế đánh vào hàng hóa khi nhập khẩu vào nước. Mục đích của thuế nhập khẩu là bảo vệ các ngành sản xuất trong nước, tăng thu ngân sách nhà nước và điều chỉnh cán cân thương mại.

Những hàng hóa phải chịu thuế xuất nhập khẩu được quy định cụ thể trong Luật Thuế xuất khẩu, nhập khẩu 2016.

4.2 Thuế tiêu thụ đặc biệt

Thuế tiêu thụ đặc biệt là một loại thuế áp dụng cho những hàng hóa và dịch vụ xa xỉ nhằm điều tiết sản xuất, tiêu dùng và nhập khẩu. Loại thuế này không chỉ giúp tăng thu cho ngân sách nhà nước mà còn hỗ trợ trong việc quản lý hoạt động sản xuất và kinh doanh của các mặt hàng và dịch vụ chịu thuế.

Khi hàng hóa hoặc dịch vụ thuộc diện chịu thuế tiêu thụ đặc biệt được tiêu thụ, cơ sở sản xuất sẽ phải nộp thuế và khoản thuế này sẽ được cộng vào giá bán, người tiêu dùng là người thực sự chịu thuế.

Một số mặt hàng thường bị đánh thuế tiêu thụ đặc biệt bao gồm xì gà, rượu, bia, máy bay, du thuyền, bài lá, hàng mã, v.v. Các dịch vụ cũng có thể chịu thuế tiêu thụ đặc biệt như kinh doanh vũ trường, casino, massage, karaoke, sân gôn, đặt cược và xổ số.

4.3 Thuế giá trị gia tăng (GTGT)

Thuế GTGT là loại thuế được tính trên giá trị tăng thêm của hàng hóa và dịch vụ phát sinh trong quá trình sản xuất cho đến lưu thông tiêu dùng.

4.4 Thuế bảo vệ môi trường

Thuế bảo vệ môi trường là một loại thuế gián thu, được áp dụng trực tiếp lên các hàng hóa và sản phẩm khi việc sử dụng của chúng có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường. Đối tượng chịu thuế bảo vệ môi trường bao gồm các mặt hàng và dịch vụ được quy định tại Khoản 1, Điều 2 của Luật Thuế bảo vệ môi trường năm 2010.

Bài viết trên đã cung cấp cho bạn đọc tất cả các thông tin, kiến thức đầy đủ về thuế gián thu. Nếu bạn có vướng mắc nào cần tư vấn hãy liên hệ ngay cho chúng tôi để được giải đáp.

>> Liên hệ: Tại đây

>> Kênh Youtube Savitax: Tại đây. Đăng ký để nhận được thông báo khi có video mới nhất.