Doanh nghiệp tôi đang gặp phải vấn đề về hóa đơn, cụ thể là bị cưỡng chế. Vậy, cưỡng chế hóa đơn và cách xử lí hoá đơn bị cưỡng chế có những giải pháp nào để khắc phục tình trạng này?
1. Cưỡng chế hoá đơn là gì?
Cưỡng chế hóa đơn là một biện pháp mà Tổng cục Thuế sử dụng đối với tổ chức và doanh nghiệp nhằm xử lý tình trạng nợ thuế có thể thu hồi, điều này đã được quy định rõ trong Luật Quản lý thuế bởi Quốc hội.
Theo Thông tư số 215/2013/TT-BTC hướng dẫn về cưỡng chế thi hành quyết định hành chính thuế, Bộ Tài chính đã chỉ rõ các biện pháp cưỡng chế thuế liên quan đến trường hợp nợ thuế, bao gồm cả việc cưỡng chế hóa đơn.
Cụ thể, Điều 3 của Thông tư 215/2013/TT-BTC nêu rõ: “Thông báo hóa đơn không còn giá trị sử dụng, nghĩa là sẽ tiến hành cưỡng chế hóa đơn.

>> Xem thêm: Hướng dẫn hồ sơ, thủ tục hưởng bảo hiểm thất nghiệp online 2024
2. Các trường hợp doanh nghiệp bị cưỡng chế hóa đơn
Việc doanh nghiệp không thực hiện đúng nghĩa vụ thuế, chẳng hạn như không thông báo thay đổi địa chỉ, không hoạt động tại địa chỉ đăng ký hoặc chậm nộp thuế, có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng như bị đóng mã số thuế hoặc bị cưỡng chế.
Các trường hợp bị cưỡng chế hóa đơn
Theo quy định tại Điều 2 Thông tư 215/2013/TT-BTC, cơ quan thuế có quyền cưỡng chế hóa đơn đối với những trường hợp sau:
- Nợ thuế quá hạn: Khi doanh nghiệp nợ tiền thuế, tiền phạt hoặc tiền chậm nộp quá 90 ngày kể từ ngày hết hạn nộp, cơ quan thuế sẽ tiến hành cưỡng chế.
- Bỏ trốn, tẩu tán tài sản: Nếu doanh nghiệp có hành vi cố tình trốn tránh nghĩa vụ thuế bằng cách bỏ trốn hoặc tẩu tán tài sản, cơ quan thuế sẽ áp dụng biện pháp cưỡng chế.
- Không chấp hành quyết định xử phạt: Trường hợp doanh nghiệp không thực hiện quyết định xử phạt vi phạm hành chính về thuế trong thời hạn quy định (thường là 10 ngày), cơ quan thuế sẽ tiến hành cưỡng chế thi hành quyết định này.
Lưu ý: Các trường hợp trên đều có thể dẫn đến việc cơ quan thuế ra quyết định cưỡng chế hóa đơn, tức là tạm dừng việc sử dụng hóa đơn của doanh nghiệp. Điều này sẽ gây ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.”
Cưỡng chế bằng cách thông báo rằng hóa đơn không còn giá trị sử dụng (theo Điều 13 Thông tư 215/2013/TT-BTC)
Trong trường hợp đối tượng bị cưỡng chế không thể áp dụng các biện pháp như trích tiền từ tài khoản tại kho bạc nhà nước, các tổ chức tín dụng, yêu cầu phong tỏa tài khoản; hoặc khấu trừ một phần tiền lương, thu nhập của cá nhân, hoặc đã thực hiện các biện pháp này nhưng vẫn không thu đủ tiền thuế, tiền phạt, hoặc tiền chậm nộp vào ngân sách nhà nước, thì sẽ áp dụng biện pháp thông báo hóa đơn không còn giá trị sử dụng.
Sử dụng hóa đơn bất hợp pháp tại Điều 22 Thông tư 39/2014/TT-BTC
Sử dụng hóa đơn bất hợp pháp bao gồm việc sử dụng hóa đơn giả, hóa đơn chưa có giá trị sử dụng, hoặc hóa đơn đã hết giá trị sử dụng. Cụ thể:
- Hóa đơn giả là hóa đơn được tạo ra theo mẫu của một tổ chức hoặc cá nhân khác, hoặc có số hóa đơn trùng với ký hiệu đã phát hành.
- Hóa đơn chưa có giá trị sử dụng là những hóa đơn đã được tạo nhưng chưa hoàn tất việc thông báo phát hành với cơ quan thuế.
- Hóa đơn hết giá trị sử dụng là hóa đơn đã hoàn tất thủ tục phát hành nhưng tổ chức, cá nhân phát hành đã thông báo ngừng sử dụng; hoặc là hóa đơn của các tổ chức, cá nhân đã ngừng sử dụng mã số thuế (hay còn gọi là đóng mã số thuế).
3. Mức xử phạt sử dụng hóa đơn bất hợp pháp
Xử phạt hành vi sử dụng hóa đơn không hợp pháp theo Điều 28 Nghị định 125/2020/NĐ-CP:
Hành vi sử dụng hóa đơn không hợp pháp sẽ bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, căn cứ theo Điều 4 của Nghị định này. Tuy nhiên, có một số trường hợp ngoại lệ:
- Nếu sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp để hạch toán vào giá trị hàng hóa, dịch vụ mua vào, dẫn đến việc giảm số thuế phải nộp hoặc tăng số thuế được hoàn, miễn giảm, và khi cơ quan thuế thanh tra, kiểm tra phát hiện, người mua có thể chứng minh rằng lỗi vi phạm thuộc về bên bán. Đồng thời, người mua cũng đã thực hiện hạch toán kế toán đầy đủ theo quy định.
- Nếu sử dụng hóa đơn không hợp pháp để kê khai thuế, làm giảm số thuế phải nộp hoặc tăng số thuế được hoàn, miễn giảm.
Biện pháp khắc phục: Phải hủy bỏ hóa đơn đã sử dụng.
4. Hướng dẫn về cách xử lí hoá đơn bị cưỡng chế
Theo Công văn 410/TCT-KK về việc xử lý các vấn đề liên quan đến hóa đơn bất hợp pháp:
Các biện pháp khắc phục đối với hóa đơn được sử dụng trong thời gian cơ quan thuế thực hiện cưỡng chế nợ thuế bằng cách thông báo rằng hóa đơn không còn giá trị sử dụng:
Khi người nộp thuế sử dụng hóa đơn trong thời gian cơ quan thuế đã ban hành Quyết định cưỡng chế nợ thuế bằng việc thông báo hóa đơn không còn giá trị, đây sẽ được coi là hành vi sử dụng hóa đơn bất hợp pháp. Cụ thể:
- Cơ quan thuế sẽ thực hiện việc truy thu số thuế phát sinh (nếu có) từ việc sử dụng hóa đơn này.
- Những hóa đơn đó sẽ không có giá trị sử dụng, do đó, cả bên bán và bên mua sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính vì đã sử dụng hóa đơn bất hợp pháp.
- Bên mua không được kê khai khấu trừ thuế GTGT và các hóa đơn này cũng không được tính là chi phí hợp lý khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN.
- Cả bên bán và bên mua phải tiến hành hủy bỏ các hóa đơn đã lập không đúng quy định.
Sau khi Quyết định cưỡng chế không còn hiệu lực hoặc bị bãi bỏ, nếu qua xác minh, cơ quan thuế xác định có hoạt động mua bán hàng hóa, dịch vụ thực tế xảy ra, cơ quan thuế sẽ hướng dẫn bên bán xuất hóa đơn. Dựa trên các hóa đơn này, bên bán và bên mua sẽ thực hiện kê khai thuế theo quy định.
Về việc kê khai và tính thuế trong thời gian thực hiện cưỡng chế hóa đơn:
Trong trường hợp cơ quan thuế đang thi hành quyết định cưỡng chế nợ thuế bằng cách thông báo hóa đơn không còn giá trị sử dụng, nếu không thuộc các trường hợp được miễn kê khai và tính thuế theo quy định tại Khoản c Điều 10 Thông tư số 156/2013/TT-BTC ban hành ngày 06/11/2013 của Bộ Tài chính, doanh nghiệp vẫn phải thực hiện kê khai thuế theo đúng quy định.
Theo Khoản 2 Điều 13 Nghị định 123/2020/NĐ-CP về việc cấp và kê khai xác định nghĩa vụ thuế khi cơ quan thuế phát hành hóa đơn điện tử có mã số thuế cho từng lần phát sinh, cùng với các hướng dẫn từ Công văn số 4118/TCT-QLN ngày 23/10/2018 và Công văn số 5936/TCT-QLN ngày 21/12/2016 của Tổng cục Thuế về việc sử dụng hóa đơn bán lẻ:
Trong trường hợp đang thi hành biện pháp cưỡng chế đối với hóa đơn không còn giá trị sử dụng, nhưng người nộp thuế thuộc diện được cấp hóa đơn điện tử có mã từ cơ quan thuế cho từng lần phát sinh, họ có thể gửi văn bản đề nghị cấp hóa đơn điện tử theo mẫu số 06/NĐ-PSĐT, kèm theo thông tin cho từng lô hàng hoặc hạng mục công trình hoàn thành. Điều này nhằm đảm bảo nguồn thanh toán cho tiền lương công nhân và các khoản chi phí để duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh liên tục. Cục Thuế các tỉnh, thành phố sẽ tiếp tục cấp hóa đơn bán lẻ cho người nộp thuế, với điều kiện họ cam kết nộp ngay 18% doanh thu từ hóa đơn lẻ vào ngân sách nhà nước.
Công văn hướng dẫn không phân biệt loại hình dịch vụ hay tài sản nào được sử dụng hóa đơn bán lẻ, mà chỉ áp dụng cho các đơn vị cần duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh liên tục. Đối với các đơn vị đã ngừng hoạt động, nếu muốn bán tài sản, Cục Thuế sẽ xem xét tình hình cụ thể để áp dụng biện pháp xử lý phù hợp, nhằm tránh tình trạng tẩu tán tài sản.
>> Liên hệ: Tại đây
>> Kênh Youtube Savitax: Tại đây. Đăng ký để nhận được thông báo khi có video mới nhất.

Bài viết liên quan
Thông tư 110/2026/TT-BTC: Bãi bỏ 22 Thông tư và 3 Quyết định về thuế từ 12/9/2026
Phân Biệt Đại Lý Thuế Và Dịch Vụ Kế Toán: Hai Khái Niệm Dễ Nhầm (2026)
Giảm 30% Thuế TNDN 2026-2027: Ai Được Giảm, Tính Thế Nào?